Bulgaristan'da maaş bordrosu nasıl okunur: brütten nete hesabın mantığı

Hesap hangi sırayla işler

Gerçek Kişilerin Gelir Vergisi Kanunu (ЗДДФЛ) 24. maddenin birinci fıkrası, iş ilişkisinden doğan vergilendirilebilir geliri iş ücreti ile işverenin ödediği ya da hesabına ödenen nakdî ve ayni diğer ödemeler olarak tanımlar. Bordroda yalnız 'maaş' satırı değil, işverenin yaptığı başka ödemeler de bu tanıma girebilir; aynı maddenin ikinci fıkrası bazı istisnaları sayar ve burada tek tek verilmemiştir.

Aylık vergi matrahı, o ay için hesaplanan vergilendirilebilir gelirden işverenin kestiği ve çalışanın hesabına yazılan zorunlu sigorta kesintilerinin düşülmesiyle bulunur (madde 42, ikinci fıkra). Avans gelir vergisini işverenin kendisi her ay hesaplar ve nihai ödeme sırasında keser. Bordro satırlarını yukarıdan aşağı okurken sıra bu yüzden şöyledir: brüt ücret, çalışan payı sigorta kesintileri, bunların düşüldüğü vergi matrahı, o matrahtan hesaplanan vergi ve geriye kalan tutar. Başka kesinti yoksa bu kalan tutar nettir.

Aylık avans hesabındaki vergi oranı yüzde 10'dur (madde 42, dördüncü fıkra); yıllık vergi de aynı oranla hesaplanır (madde 48, birinci fıkra). Gemi adamlarının gelirleri için kanunda ayrı bir oran yazılıdır; bu yazıda anlatılmaz.

Kaynak: Gerçek Kişilerin Gelir Vergisi Kanunu (ЗДДФЛ) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin (erişim 2026-10-09)

Sigorta kesintileri

Devlet sosyal sigortası (ДОО) fonlarına ödenecek primlerin oranı ve işveren ile çalışan arasındaki dağılımı Sosyal Sigorta Kodu'nun (КСО) 6. maddesinin birinci fıkrasında belirlenir; prim, sigortalı gelirin yüzdesi olarak hesaplanır. Gelir İdaresi (НАП) güncel yıl için fon bazlı oranları ve dağılımı ayrı bir tabloda yayımlar. Bu tablo bu okumada açılmadığı için fon oranları yazıya konmadı.

Sağlık sigortası primi ayrı bir kalemdir: НАП sayfasına göre oran yüzde 8'dir ve işveren ile çalışan arasında 60:40 oranında bölünür; yani yüzde 4,8 işveren, yüzde 3,2 çalışan payıdır. Devlet sosyal sigortası primlerini НАП sayfasına göre işverenler (осигурител), çalışmanın yapıldığı ayı izleyen ayın 25'ine kadar öder.

Kaynak: Ulusal Gelir İdaresi (НАП) — devlet sosyal sigortası (ДОО) prim oranı ve ödeme günü (erişim 2026-10-09) · Ulusal Gelir İdaresi (НАП) — sağlık sigortası primi oranı ve dağılımı (2026) (erişim 2026-10-08)

Belgeyi isteme ve ücretin ödenme biçimi

İş Kanunu (КТ) 128. madde, işverene üç görev yükler: ücretleri ücret listelerinde (ведомост) hesaplamak, kararlaştırılan ücreti ödemek ve çalışan isterse ödenen ya da ödenmeyen ücret ve tazminatlara ilişkin ücret listesinden çıkarma (извлечение) vermek. 128a maddesi, çalışanın yazılı talebi üzerine iş ilişkisine dair gerekli belgelerin on dört gün içinde verilmesini ister.

270. madde, ücretin aksi kararlaştırılmadıkça ayda iki kez (avans ve nihai) ödenmesini öngörür. Ücret çalışana şahsen, ücret listesi ya da makbuz karşılığı verilir; çalışanın yazılı talebi üzerine ödeme hesabına havale edilir. Yurt dışındaki hesaba havalenin masrafı çalışana aittir.

Bordro belgesinin biçimini (satır adlarını, sırasını) belirleyen bir kural bu okumada açılmadı; işverenden işverene farklı olabilir. Anlamadığınız bir satır için yukarıdaki iki hakka dayanarak ücret listesinden çıkarma ve belge talebini yazılı yapabilirsiniz.

Kaynak: Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin (erişim 2026-10-09)

Sık sorulanlar

Resmi kaynaklar

1. Gerçek Kişilerin Gelir Vergisi Kanunu (ЗДДФЛ) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin — erişim 2026-10-09
2. Ulusal Gelir İdaresi (НАП) — devlet sosyal sigortası (ДОО) prim oranı ve ödeme günü — erişim 2026-10-09
3. Ulusal Gelir İdaresi (НАП) — sağlık sigortası primi oranı ve dağılımı (2026) — erişim 2026-10-08
4. Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin — erişim 2026-10-09