Bulgaristan'da çalışma saatleri, gece çalışması ve dinlenme süreleri

Normal çalışma süresi

Bulgaristan İş Kanunu'nun (Кодекс на труда) lex.bg'de yayımlanan güncel metnine göre çalışma haftası beş gündür; normal haftalık çalışma süresi en çok 40 saat, normal günlük süre en çok 8 saattir. Bu süreler yalnız Kanun'un öngördüğü hâllerde ve usulle aşılabilir.

Bazı işlerde süre kısaltılmıştır: sağlık risklerinin giderilemediği işlerde çalışanlar ile 18 yaşını doldurmamış çalışanlar kısaltılmış süreyle çalışır. Süre kısaltılması çalışanın ücretini ve diğer haklarını azaltmaz. Hangi işlerin bu kapsama girdiğini Bakanlar Kurulu yönetmeliği belirler.

Taraflar, kanuni sürenin yalnız bir bölümü için kısmi süreli çalışma da kararlaştırabilir; sözleşmede süre ve dağılım belirtilir. Kısmi süreli çalışan, yalnız bu nedenle, tam süreli emsallerine göre daha elverişsiz duruma sokulamaz. İşveren iş hacminin azalması ya da olağanüstü hâl gibi durumlarda da kısmi süreli çalışma getirebilir; bu süre kanuni sürenin yarısından az olamaz.

Sürenin günlere dağılımı işletmenin iç düzen kurallarıyla belirlenir. Bazı görevlerde, işçi temsilcileriyle görüştükten sonra işveren sınırsız çalışma günü (ненормиран работен ден) uygulayabilir; bu durumda çalışan gerektiğinde normal sürenin dışında da çalışır ve fazla çalışma ek yıllık izinle ya da artırılmış ücretle karşılanır.

Kaynak: Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin (erişim 2026-10-08)

Süre uzatma ve toplulaştırılmış hesap

İşveren, üretim gerekçesiyle ve işçi temsilcileriyle önceden görüştükten sonra, yazılı emirle bazı günlerde çalışma süresini uzatıp başka günlerde kısaltarak dengeleyebilir. Uzatılmış günlük süre 10 saati, haftalık süre 48 saati aşamaz. Uzatma bir takvim yılında 60 iş günü için, art arda ise en çok 20 iş günü için kabul edilir.

Uzatılan sürenin, her uzatılan gün için 4 ay içinde karşılık gelen kısaltmayla telafi edilmesi gerekir. İşveren telafiyi yapmazsa işçi, işverene en az iki hafta önceden yazılı bildirmek koşuluyla telafi zamanını kendisi belirleyebilir.

İşveren çalışma süresini toplulaştırarak da hesaplayabilir. Kanun, bu hesabın dönemini 1 ila 4 ay olarak belirler (bu düzenleme 01.01.2021'de yürürlüğe girmiştir); toplu iş sözleşmesiyle, yönetmelikte sayılan sektörlerde bu dönem 12 aya kadar çıkarılabilir. Toplulaştırılmış hesapta vardiya en çok 12 saat, haftalık süre en çok 56 saat olabilir; sınırsız çalışma günü uygulanan çalışanlar için toplulaştırılmış hesap yapılmaz.

Kaynak: Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin (erişim 2026-10-08)

Gece çalışması

Kanun'a göre gece çalışması, akşam 22.00 ile sabah 06.00 arasında yapılan çalışmadır; 16 yaşını doldurmamış çalışanlar için bu aralık akşam 20.00 ile sabah 06.00 arasıdır. Beş günlük haftada normal gece süresi günde 7 saat, haftada 35 saattir. İşveren gece çalışanlarına ücretsiz yemek, ferahlatıcı içecekler ve verimli çalışmayı sağlayacak diğer imkânları sağlamakla yükümlüdür.

Normal çalışma süresinin en az üç saati geceye düşen çalışanlar ile vardiyalarından biri en az üç saat gece çalışması içeren çalışanlar gece çalışanı sayılır. Bu kişiler yalnız işveren hesabına yapılacak bir sağlık muayenesinden sonra işe alınır ve düzenli aralıklarla yeniden muayene edilir. Gece çalışması nedeniyle sağlık durumunun kötüleştiği tespit edilirse çalışan uygun bir gündüz işine nakledilir.

Gece çalışması şu çalışanlar için yasaktır (bazı gruplarda yalnız kendi rızalarıyla çalıştırılabilirler):

• 18 yaşını doldurmamış çalışanlar
• Hamile çalışanlar ve ileri aşamada tüp bebek tedavisi gören çalışanlar
• 6 yaşına kadar çocuğu olan anneler ve yaşına bakılmaksızın engelli çocuk yetiştiren anneler (kendi yazılı rızaları dışında)
• Başka işe nakledilen ve çalışırken öğrenimini sürdüren çalışanlar (kendi rızaları dışında)

Kaynak: Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin (erişim 2026-10-08)

Dinlenme süreleri

Çalışma süresi bir ya da birkaç molayla kesilir; işveren yemek için en az 30 dakikalık bir ara sağlar ve bu ara çalışma süresine sayılmaz. Çalışma günleri arasında en az 12 saatlik kesintisiz dinlenme hakkı vardır.

Beş günlük çalışma haftasında haftalık dinlenme art arda iki gündür; bunlardan biri ilke olarak pazardır ve kesintisiz dinlenme en az 48 saat sürmelidir. Toplulaştırılmış hesapta kesintisiz haftalık dinlenme 36 saatten az olamaz.

Kanun, çalışanın günlük ve haftalık dinlenme sırasında işverenin başlattığı iletişime yanıt verme zorunluluğu olmadığını da belirtir; bireysel ya da toplu sözleşmede buna izin veren koşullar kararlaştırılmışsa durum farklıdır.

Kaynak: Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin (erişim 2026-10-08)

Kaynağın tarihi

Metin, lex.bg'de yayımlanan güncel İş Kanunu'dur; sayfa künyede belirtilen erişim tarihinde okundu. Kanun sık değişir: örneğin toplulaştırılmış hesap dönemine ilişkin hüküm 01.01.2021'de yürürlüğe girmiştir. İşlem yapmadan önce güncel resmî metni kontrol edin.

Kaynak: Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin (erişim 2026-10-08)

Sık sorulanlar

Kaynaklar

1. Bulgaristan İş Kanunu (Кодекс на труда) — lex.bg güncel birleştirilmiş metin — erişim 2026-10-08